Trybunał orzekł w sprawie aneksów frankowych

Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wyroku z 30.4.2026 r., wydanym w sprawie C-246/25, przedstawił stanowisko na temat skutków unieważnienia aneksu przewalutowującego kredyt złotówkowy w kredyt waloryzowany kursem franka szwajcarskiego.

Przedmiotowe zagadnienie było rozmaicie rozpatrywane w orzecznictwie krajowym. Uczciwie trzeba jednak wskazać, że większość sędziów przychylało się do stanowiska, że unieważnienie aneksu nie powoduje konieczności unieważnienia pierwotnej umowy.

Taka wykładnia była skrajnie niekorzystna dla kredytobiorców, gdyż cały zysk osiągnięty w związku z wyeliminowaniem przez sąd klauzuli ryzyka kursowego był niweczony poprzez rozliczenie kredytu według zmiennej stopy procentowej właściwej dla kredytów złotowych, tj. wskaźnika referencyjnego WIBOR, a nie według wskaźnika LIBOR, charakterystycznego dla zobowiązań zaciągniętych w walucie franka szwajcarskiego, co dobrze obrazuje poniższy wykres:

To właśnie zróżnicowanie ww. wskaźników referencyjnych powodowało, że kredyty frankowe były tak tanie w porównaniu do kredytów złotowych.

Trybunał, w analizowanym orzeczeniu, wskazał, że unieważnienie aneksu i powrót do pierwotnego brzmienia umowy może w szczególności:

• podważyć skuteczność ochrony konsumentów gwarantowanej przez dyrektywę 93/13,

• zagrozić osiągnięciu celu przewidzianego w art. 7 dyrektywy 93/13, polegającego na odstraszaniu od stosowania nieuczciwych warunków przez przedsiębiorcę, który to cel wynika z samego usunięcia tych nieuczciwych warunków.

„Z jednej strony bowiem przywrócenie pierwotnych warunków wspomnianej umowy może pociągać za sobą dla konsumenta negatywne konsekwencje, które wynikają bezpośrednio z usunięcia nieuczciwych warunków. W niniejszej sprawie rząd polski wskazał w uwagach na piśmie, że przywrócenie wskaźnika mającego zastosowanie do oprocentowania uzgodnionego w pierwotnej umowie pociągałoby za sobą zwrot przez kredytobiorcę kwot odpowiadających różnicy między zastosowaniem wskaźnika ustalonego w aneksie nr 2a wskaźnikiem ustalonym w pierwotnej umowie za okres przypadający po zawarciu tego aneksu. Ponadto, ponieważ strony umowy kredytu hipotecznego będącej przedmiotem sporu w postępowaniu głównym uzgodniły w aneksie nr 2 zmianę terminu wymagalności tego kredytu na korzyść kredytobiorcy, w szczególności w formie przedłużenia terminu spłaty, przywrócenie terminu wymagalności uzgodnionego w pierwotnej umowie mogłoby również okazać się niekorzystne dla konsumenta.

Z drugiej strony istnieje ryzyko, że przedsiębiorcy nie zostaną zniechęceni do stosowania nieuczciwych warunków, jeżeli pierwotne warunki umowy – które strony zamierzały zastąpić poprzez zawarcie aneksu zawierającego warunki, których nieuczciwy charakter został ustalony – mogłyby zostać przywrócone w miejsce nieuczciwych warunków zawartych w aneksie. Zwłaszcza w sytuacji gdy przedsiębiorca odnosi korzyść z takiego przywrócenia pierwotnych warunków, skutek odstraszający – w szczególności związany z obowiązkiem zwrotu konsumentowi nienależnie uzyskanych korzyści osiągniętych jego kosztem przez przedsiębiorcę na podstawie nieuczciwego warunku – może zostać częściowo zniwelowany.”

Jeżeli posiadasz aneks do umowy, na mocy którego kredyt został przewalutowany do waluty