Przełom w sprawie słupów energetycznych

Wyrok Trybunału Konstytucyjnego

2 grudnia 2025 r. Trybunał Konstytucyjny wydał jedno z najważniejszych orzeczeń ostatnich lat dotyczących ochrony prawa własności. Wyrok w sprawie P 10/16 może mieć ogromne znaczenie dla właścicieli nieruchomości, przez które przebiegają linie energetyczne, gazociągi, sieci wodociągowe czy infrastruktura telekomunikacyjna.

O co chodziło w sprawie?

Przez wiele lat sądy dopuszczały możliwość nabycia przez przedsiębiorstwa przesyłowe prawa do korzystania z cudzych nieruchomości w drodze zasiedzenia. W praktyce oznaczało to, że jeśli urządzenia przesyłowe znajdowały się na działce przez odpowiednio długi okres (w praktyce 30 lat), przedsiębiorca mógł twierdzić, że nabył trwałe prawo do korzystania z gruntu.

Problem polegał jednak na tym, że formalna instytucja służebności przesyłu została wprowadzona do Kodeksu cywilnego dopiero 3 sierpnia 2008 r. Powstało więc pytanie, czy można było zasiedzieć prawo, które wcześniej nie było wyraźnie uregulowane w przepisach.

Co orzekł Trybunał Konstytucyjny?

Trybunał uznał, że interpretacja przepisów pozwalająca na nabywanie przed 2008 r. służebności odpowiadającej treści służebności przesyłu przez zasiedzenie narusza konstytucyjną ochronę prawa własności.

W ocenie Trybunału właściciele nieruchomości nie mogli być pozbawiani części swoich uprawnień majątkowych na podstawie wykładni sądowej, która w istocie kreowała nowe ograniczenie prawa własności bez jednoznacznej podstawy ustawowej.

Dlaczego wyrok jest tak ważny?

Orzeczenie może zmienić sytuację tysięcy właścicieli nieruchomości w całej Polsce. Dotyczy to zwłaszcza osób, na których działkach znajdują się słupy i linie energetyczne, gazociągi, sieci wodociągowe, magistrale ciepłownicze, kable telekomunikacyjne.

Dotychczas przedsiębiorstwa przesyłowe często powoływały się na zasiedzenie jako argument wyłączający możliwość dochodzenia roszczeń przez właścicieli gruntów. Po wyroku TK argument ten może nie być uwzględniany.

Choć wyrok TK został określony jako przełomowy, nie kończy on wszystkich sporów. Przed sądami powszechnymi będą rozstrzygane kwestie dotyczące wpływu tego orzeczenia na już zakończone postępowania, przedawnienie roszczeń oraz zakres ewentualnych rekompensat.