Służebność przesyłu po wyroku TK P 10/16 – czy sądy oddalają zarzuty zasiedzenia?

Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 2 grudnia 2025 r. (sygn. P 10/16) istotnie zmienił sytuację właścicieli nieruchomości, na których znajdują się urządzenia przesyłowe. Sprawdzamy, czy po tym wyroku sądy rzeczywiście oddalają zarzuty zasiedzenia służebności przesyłu podnoszone przez przedsiębiorstwa przesyłowe.

Co zmienił wyrok TK P 10/16?

Trybunał Konstytucyjny zakwestionował możliwość nabywania – przed 3 sierpnia 2008 r. – przez przedsiębiorcę przesyłowego lub Skarb Państwa, w drodze zasiedzenia, służebności gruntowej odpowiadającej treścią służebności przesyłu, jeżeli brakowało odpowiedniej decyzji administracyjnej ograniczającej prawo własności.

Najważniejsze pytanie z perspektywy praktyki brzmi jednak inaczej: czy po tym wyroku sądy rzeczywiście oddalają zarzuty zasiedzenia podnoszone przez przedsiębiorstwa przesyłowe, mając na uwadze, że ww. wyrok Trybunału nie został opublikowany?

Sąd Najwyższy już wcześniej odchodził od zasiedzenia służebności przesyłu

Jeszcze przed wyrokiem TK istotny zwrot nastąpił w orzecznictwie Sądu Najwyższego. W postanowieniu z 4 grudnia 2024 r. (II CSKP 1920/22) SN oddalił wniosek przedsiębiorstwa energetycznego o stwierdzenie zasiedzenia służebności odpowiadającej treścią służebności przesyłu z datą przypadającą przed 3 sierpnia 2008 r. Sąd Najwyższy przyjął, że przed wejściem w życie przepisów o służebności przesyłu nie mógł rozpocząć się bieg zasiedzenia takiego prawa.

Pierwsze rozstrzygnięcia sądów powszechnych po wyroku TK

Szczególnie interesujący jest wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 30 marca 2026 r. (V ACa 662/17). Sąd, rozpoznając sprawę o wynagrodzenie za korzystanie z nieruchomości, uwzględnił argumentację wynikającą z najnowszego orzecznictwa oraz z wyroku TK P 10/16. W konsekwencji nie przyjął, że przedsiębiorstwo uzyskało skuteczny tytuł do korzystania z nieruchomości poprzez zasiedzenie prawa odpowiadającego służebności przesyłu przed 3 sierpnia 2008 r. Sprawa zakończyła się m.in. zasądzeniem na rzecz właściciela wynagrodzenia.

Brak jeszcze pełnej jednolitości orzecznictwa

Ciekawy obraz pokazują dwa orzeczenia Sądu Okręgowego w Szczecinie – II Ca 431/26 z 29 kwietnia 2026 r. oraz II Ca 440/26 z 4 maja 2026 r. W obu przypadkach chodziło o skargi o wznowienie postępowań zakończonych wcześniej prawomocnymi orzeczeniami dotyczącymi służebności. Sądy skargi odrzuciły, koncentrując się na skutkach procesowych wyroku TK P 10/16 i jego publikacji w Dzienniku Ustaw.

Tych rozstrzygnięć nie należy jednak interpretować jako potwierdzenia prawidłowości wcześniejszych orzeczeń o zasiedzeniu. Sądy nie rozstrzygały w tych sprawach na nowo, czy zasiedzenie rzeczywiście nastąpiło lecz badały jedynie dopuszczalność wznowienia prawomocnie zakończonych postępowań.

Czy sądy oddalają zarzuty zasiedzenia? Podsumowanie orzecznictwa

Tak – istnieją już konkretne przykłady takiej praktyki, a kierunek ten jest wyraźnie widoczny w najnowszym orzecznictwie. Nie można jednak jeszcze mówić o w pełni jednolitej linii orzeczniczej.

Co powinien ustalić właściciel nieruchomości?

Dla właściciela nieruchomości kluczowe znaczenie ma obecnie ustalenie:

•      kiedy rozpoczęło się korzystanie z nieruchomości,

•      czy przedsiębiorstwo posiadało jakikolwiek tytuł prawny,

•      czy wydano decyzję administracyjną ograniczającą prawo własności,

•      na jakiej podstawie przedsiębiorstwo wywodzi zasiedzenie,

•      oraz czy do okresu zasiedzenia chce doliczyć czas sprzed 3 sierpnia 2008 r.

Wnioski dla właścicieli nieruchomości

Najważniejszy wniosek jest korzystny dla właścicieli nieruchomości: sam fakt, że urządzenia przesyłowe znajdują się na działce od kilkudziesięciu lat, nie przesądza już o skuteczności zarzutu zasiedzenia.

Postanowienie SN II CSKP 1920/22 oraz wyrok TK P 10/16 tworzą silną podstawę do kwestionowania zasiedzenia opartego na okresie sprzed 3 sierpnia 2008 r. Z kolei wyrok SA w Warszawie V ACa 662/17 pokazuje, że argumentacja ta znajduje już zastosowanie w praktyce sądów powszechnych.

Nie oznacza to jednak automatycznego „obalenia” każdego zasiedzenia. Każda sprawa wymaga analizy historii nieruchomości, podstawy korzystania z niej przez przedsiębiorstwo oraz ewentualnych decyzji administracyjnych.