Karta pobytu po ślubie z cudzoziemcem – jak i kiedy ją uzyskać?

Formalności ślubne to za Wami – akt małżeństwa podpisany, wesele przetańczone. Teraz pojawia się pytanie, które w gabinecie prawnika słyszymy równie często jak pytania o sam ślub: jak zalegalizować pobyt małżonka w Polsce na dłużej niż kilka miesięcy? W tym wpisie wyjaśniamy, jaką ścieżkę legalizacji pobytu ma do wyboru cudzoziemiec, który wstąpił w związek małżeński z obywatelem Polski oraz na co zwrócić uwagę, żeby procedura przebiegła sprawnie.

Małżeństwo z Polakiem a prawo pobytu – dwie różne sytuacje

To, jaką ścieżkę legalizacji pobytu wybrać, zależy przede wszystkim od tego, skąd pochodzi małżonek:

Obywatel Unii Europejskiej, EOG lub Szwajcarii – małżeństwo z obywatelem Polski (który jest jednocześnie obywatelem UE) daje prawo do skorzystania z uproszczonej procedury rejestracji pobytu na terytorium RP jako członek rodziny obywatela UE. Po zarejestrowaniu pobytu można ubiegać się o kartę pobytu członka rodziny obywatela UE, a po 5 latach nieprzerwanego pobytu – o prawo stałego pobytu.

Obywatel spoza UE – tu procedura jest bardziej rozbudowana i najczęściej wiąże się z ubieganiem się o zezwolenie na pobyt czasowy dla członka rodziny obywatela RP, uregulowane w art. 158 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach. Ten wątek rozwijamy poniżej, bo w praktyce budzi najwięcej pytań.

Zezwolenie na pobyt czasowy dla małżonka obywatela Polski

Ustawa o cudzoziemcach przewiduje szczególną, uproszczoną ścieżkę dla cudzoziemców pozostających w związku małżeńskim z obywatelem Polski, jeśli zamieszkują z małżonkiem na terytorium Polski. Kluczowe cechy tej procedury to:

• Brak wymogu dochodowego i mieszkaniowego – w odróżnieniu od większości innych podstaw pobytowych, małżonek obywatela Polski nie musi wykazywać ani stabilnego i regularnego źródła dochodu, ani tytułu prawnego do lokalu, ani nawet ubezpieczenia zdrowotnego. To realne ułatwienie względem standardowej procedury.

• Zezwolenie wydawane jest na okres do 3 lat, z możliwością ubiegania się o kolejne.

• O zezwolenie na pobyt stały można ubiegać się, gdy spełnione są łącznie dwa warunki: małżeństwo z obywatelem Polski trwa nieprzerwanie co najmniej 3 lata, a cudzoziemiec bezpośrednio przed złożeniem wniosku przebywał w Polsce nieprzerwanie co najmniej 2 lata na podstawie zezwolenia na pobyt czasowy udzielonego z tytułu tego małżeństwa.

Jakie dokumenty przygotować

Choć konkretna lista zależy od wojewódzkiego urzędu, do którego składany jest wniosek, w praktyce warto przygotować:

1. wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy wraz z załącznikiem nr 1 (wypełniony wspólnie z małżonkiem – obywatelem Polski),

2. odpis aktu małżeństwa – jeśli ślub odbył się za granicą, konieczne będzie jego wcześniejsze zarejestrowanie w polskich księgach USC,

3. ważny dokument podróży (paszport) cudzoziemca,

4. cztery fotografie spełniające wymogi jak do dokumentów tożsamości,

5. dowód uiszczenia opłaty skarbowej za wydanie karty pobytu,

6. dokumenty potwierdzające wspólne zamieszkiwanie – np. umowa najmu, potwierdzenie zameldowania, ewentualnie inne dowody wspólnego pożycia.

Ile trwa procedura i o czym warto pamiętać

Czas oczekiwania na wydanie decyzji zależy od obciążenia danego urzędu wojewódzkiego i w praktyce może wynosić od kilku do nawet kilkunastu miesięcy. Na czas trwania postępowania, jeśli wniosek został złożony poprawnie i w terminie, cudzoziemiec otrzymuje w paszporcie odcisk stempla potwierdzającego złożenie wniosku, co legalizuje jego pobyt na czas trwania procedury.

Warto pamiętać o kilku praktycznych kwestiach:

• Fikcyjne małżeństwo zawarte wyłącznie w celu obejścia przepisów o legalizacji pobytu jest podstawą do odmowy udzielenia zezwolenia, a w skrajnych przypadkach może rodzić odpowiedzialność karną. Urząd ma prawo zweryfikować, czy małżeństwo jest rzeczywiste – m.in. poprzez wywiad środowiskowy.

• Rozpad małżeństwa w trakcie procedury wpływa na dalszy tok postępowania – warto wtedy jak najszybciej skonsultować się z prawnikiem, ponieważ nie zawsze oznacza to automatyczną odmowę, jeśli związek trwał realnie przez pewien czas.

• Jeśli małżonek – cudzoziemiec pracuje w Polsce, zezwolenie na pobyt czasowy udzielone z tytułu małżeństwa co do zasady uprawnia jednocześnie do wykonywania pracy bez konieczności uzyskiwania odrębnego zezwolenia na pracę.

Podsumowanie

Ślub z cudzoziemcem to dopiero pierwszy krok. Legalizacja jego pobytu w Polsce – czy to w uproszczonej procedurze unijnej, czy w ramach zezwolenia na pobyt czasowy dla obywateli państw trzecich – wymaga staranności formalnej i znajomości aktualnej praktyki konkretnego urzędu wojewódzkiego. Błędy na etapie kompletowania dokumentów potrafią wydłużyć całą procedurę o wiele miesięcy.