Kredyty WIBORowe - aktualności

Zawieszanie postępowań

Sądy na terenie całego kraju coraz częściej przychylają się do wniosków kredytobiorców złotowych o zawieszenie postępowania, w którym podważany jest wskaźnik referencyjny WIBOR, do czasu rozstrzygnięcia przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej pytań prejudycjalnych, powołując się na art. 177 § 1 pkt 3¹) k.p.c.: „Sąd może zawiesić postępowanie z urzędu: (...) jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku postępowania toczącego się przed Trybunałem Konstytucyjnym albo Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej.”

Zapytanie do Trybunału

W jednym z licznych postępowań sądowych zawisłych na kanwie kwestionowania przez kredytobiorców wskaźnika referencyjnego WIBOR, Sąd Okręgowy w Częstochowie skierował do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej następujące pytania prejudycjalne (sygn. C-471/24):

1.      „Czy art. 1 ust. 2 dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich należy interpretować w ten sposób, że pozwala on na badanie postanowień umownych dotyczących zmiennego oprocentowania w oparciu o wskaźnik referencyjny WIBOR;

2.      W przypadku pozytywnej odpowiedzi na pytanie pierwsze, czy art. 4 ust. 2 dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich należy interpretować w ten sposób, że pozwala on na badanie postanowień umownych dotyczących zmiennego oprocentowania w oparciu o wskaźnik referencyjny WIBOR;

3.      W przypadku pozytywnej odpowiedzi na pytanie pierwsze i drugie, czy art. 3 ust. 1 dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich należy interpretować w ten sposób, że zapisy umowy dotyczące zmiennego oprocentowania w oparciu o wskaźnik referencyjny WIBOR można traktować jako stojące w sprzeczności z wymogami dobrej wiary i powodujące znaczącą nierównowagę wynikających z umowy praw i obowiązków stron ze szkodą dla konsumenta, z uwagi na niewłaściwe poinformowanie konsumenta odnośnie narażenia na ryzyko zmiennej stopy procentowej, w tym w szczególności niewskazaniu w jaki sposób ustala się wskaźnik referencyjny będący podstawą ustalania zmiennego oprocentowania i jakie wątpliwości są związane z jego nietransparentnością oraz nierównomierny rozkład tego ryzyka na strony umowy;

4.      W przypadku pozytywnej odpowiedzi na wcześniejsze pytania, czy art. 6 ust 1 w zw. z art. 3 ust. 1 i 2 zdanie 2 oraz art. 2 dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich należy interpretować w ten sposób, iż w przypadku uznania za nieuczciwe postanowienia umownego dotyczącego zmiennego oprocentowania w oparciu o wskaźnik referencyjny WIBOR możliwym jest dalsze funkcjonowanie umowy, w której wysokość oprocentowania kwoty kapitału kredytu będzie się opierała na drugim składniku ustalającym wysokość oprocentowania zawartym w umowie, to jest stałej marży banku, co spowoduje zmianę oprocentowania kredytu ze zmiennego na stałe.”

Natomiast Sąd Rejonowy w Przemyślu, w ramach instytucji pytań prejudycjalnych, poruszył następujące kwestie budzące jego wątpliwości w aspekcie prawa europejskiego:

1.      „Czy art. 3 ust. 1 oraz art. 5 dyrektywy 93/13/EWG należy interpretować w ten sposób, że konstrukcja umowy kredytu oparta na oprocentowaniu, którego składnikiem jest wskaźnik referencyjny ustalany przez podmiot trzeci niebędący stroną umowy, a którego działalność nie podlega nadzorowi organu publicznego i który nie jest stroną rzeczywistych transakcji, może stanowić nieuczciwy warunek umowny – nawet jeśli sam wskaźnik spełnia wymogi wynikające z rozporządzenia BMR?

2.      Czy art. 3 ust. 1 oraz art. 5 dyrektywy 93/13/EWG należy interpretować w ten sposób, że w przypadku gdy krajowy porządek prawny nie zapewnia ochrony konsumenta w postaci instytucjonalnego nadzoru nad sposobem ustalania wskaźnika referencyjnego, a jednocześnie kredytodawca nie udzielił konsumentowi pełnej i zrozumiałej informacji o skutkach stosowania tego wskaźnika, w tym o możliwych scenariuszach jego zmienności – to taka klauzula może zostać uznana za nieuczciwą, a co za tym idzie – niewiążącą?”

Sąd Okręgowy Warszawa – Praga w Warszawie w drodze postanowienia z 30.6.2025 r., sygn. akt II C 1440/24, sformułował z kolei następujące wątpliwości: 

1.      „Czy art. 4 ust. 2 in fine dyrektywy Rady nr 93/13/EWG w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich (Dz. Urz. UE L nr 95 str. 29; dalej także: dyrektywa Rady nr 93/13 EWG) należy interpretować w ten sposób, że warunek umowy kredytu zawartej z konsumentem przed wejściem w życie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/11 z dnia 8 czerwca 2016 r. – wprowadzający klauzulę zmiennego oprocentowania, której elementem jest wskaźnik referencyjny WIBOR, można uznać za wyrażony „językiem prostym i zrozumiałym” w przypadku, gdy jednocześnie:

• Bank poinformował kredytobiorcę, że na wysokość zmiennego oprocentowania składa się marża i wskaźnik referencyjny;

• Bank nie poinformował kredytobiorcy w jaki sposób i przez kogo wskaźnik referencyjny jest ustalany ani jak kształtowała się jego wysokość w latach poprzednich;

• Umowa w zakresie wskaźnika referencyjnego odsyła do zewnętrznego serwisu informacyjnego, do którego konsument nie ma zagwarantowanego dostępu przez cały okres kredytowania oraz okres po wygaśnięciu umowy, gdy może powoływać się na uprawnienia wynikające z zamieszkania w niej nieuczciwych warunków?

2.      Czy art. 3 ust. 1 dyrektywy Rady nr 93/13/EWG należy interpretować w ten sposób, że warunek umowy kredytu zawartej z konsumentem – określający, że czynnikiem wpływającym na zmianę wysokości oprocentowania jest wskaźnik referencyjny WIBOR, który w dniu zawarcia umowy kredytu przez strony nie był regulowany przez przepisy prawa powszechnie obowiązującego, ale był ustalany przez podmiot trzeci, nie poddany instytucjonalnemu nadzorowi, przy czym bank udzielający kredytu miał pośredni wpływ na wysokość tego wskaźnika – powoduje znaczącą nierównowagę praw i obowiązków stron umowy ze szkodą dla konsumenta?

• w przypadku pozytywnej odpowiedzi na powyższe pytania:

3.      Czy art. 6 ust. 1 w związku z art. 7 ust. 1 dyrektywy Rady nr 93/13/EWG należy interpretować w ten sposób, że w przypadku uznania warunku określającego zmienną stopę procentową za nieuczciwy ze względu na odniesienie do wskaźnika referencyjnego WIBOR, możliwe jest dalsze związanie stron umową kredytu przy przyjęciu, że jest to kredyt z oprocentowaniem stałym w wysokości wskazanej w umowie stałej marży banku, czy też konsekwencją braku związania konsumenta uznanym za nieuczciwy warunkiem określającym zmienną stopę procentową jest konieczność uznania umowy za nieważną ex tunc?”

W pierwszej ze spraw Trybunał wydał już wyrok dnia 12.02.2026 r. (czytaj więcej tutaj). Nie rozstrzyga on jednak jednoznacznie kwestii kredytów WIBORowych.

Treść ww. pytań jednoznacznie wskazuje na to, że odpowiedzi udzielone przez Trybunał na tak sformułowane pytania powinny ostatecznie rozwiać wątpliwości dotyczące większości kwestii spornych pomiędzy kredytobiorcami i bankami, a tym samym będą wprost oddziaływały na los WIBORu.